Ngày Xuân bàn về nghệ thuật pha trà và uống trà

08/02/2020
Ngày Xuân bàn về nghệ thuật pha trà và uống trà

Ngày xuân mà thiếu trà là thiếu hương vị đậm đà của xuân. Người Việt coi trà như bạn tri kỷ. Một người bạn hiền, một khung cảnh ấm áp, thư thái nâng chén trà ngon, cho nhau một chút tình đời ý đạo.

Về nghệ thuật pha trà và uống trà, Trà kinh và các sách bàn về nghệ thuật pha tra, thưởng thức tổng kết lại có năm yếu tố căn bản để có được một tách trà ngon: Nguyên liệu, Cách pha trà, Thời gian và không gian, Tâm trạng, và Bạn bè.

1. Trà ngon

Tùy theo khẩu vị để mua loại trà có ướp hay không ướp. Nếu ướp như trà sen ở Huế (sen trắng) là tuyệt vời. Trà một lá, hai lá, ba lá. Một lá là ngon nhất. Phải biết bảo quản, đừng để hở gió, ẩm mốc.

2. Cách pha chế

Trà cụ

Bình và tách trà bằng đất nung hay sứ, không dùng kim loại và thủy tinh, gồm có: Bình, tách (một chén lớn và các chén nhỏ) thìa gỗ hay tre để lấy trà, khay trà, bình đựng trà. Tất cả đều phải sạch sẽ (nhưng không rửa bằng xà phòng) bày trên bàn. Ấm trà được mở nắp lật ngửa trên bàn hay trên dĩa để không dơ.

Tự mình pha trà

Khác với uống rượu có người hầu rượu, đối với trà thì tự mình sắp bình tách, tự pha trà, làm cho trà và tâm trở nên thanh khiết. 

Lấy nước sôi đổ vào bình trà và các tách trà cho nóng đều, rồi rót nước ra.

Lấy thìa gỗ xúc trà bỏ vào bình, lấy nước sôi đổ vào chút ít để rửa trà và đổ ra ngay khi trà chưa kịp ngấm.

Rót nước sôi vào nhẹ nhàng đậy nắp lại. Rót trà từ chén lớn ra chén nhỏ. Nâng tách trà lên thưởng thức hoặc mời khách. Một ấm trà không nên pha quá hai lần.

3. Thời gian và không gian

Uống trà vào lúc nào ở đâu? Người xưa nói: “Bán dạ tam bôi tửu, bình minh nhất trản trà” (Đêm về ba cốc rượu, sáng sớm một chén trà). Vào buổi sáng trước khi đi làm, thưởng thức một bình trà đầy sảng khoái. Buổi chiều sau khi tan ca, thanh thản uống một hai chén trà. Vấn đề nơi chốn thì trong phòng hay ngoài sân, trong vườn đều tốt, chỉ cần sạch sẽ và yên tĩnh.

4. Tâm trạng

Uống trà lúc tâm trạng lo lắng, sợ sệt hay hưng phấn, náo nhiệt đều không đúng. Tâm lý phải thư thái và tỉnh thức. Sự cảm nhận hương vị một tách trà liên quan chặt chẽ với tâm trạng. Thiền sư Nhất Hạnh có bài kệ uống trà rất hay:

Chén trà trong hai tay,

Chánh niệm nâng tròn đầy,

Thân và tâm an trú,

Bây giờ và ở đây.

Cảm xúc trọn vẹn là cảm xúc thống nhất giữa tâm thân và hoàn cảnh. Một cảm giác siêu thoát có tác dụng nuôi dưỡng thân tâm. Bởi vậy, thi sĩ Quảng Từ Vân đã có những vần thơ:

Hương trà quyện cả non sông,
Nước trong xanh biếc thấy dòng tử sinh,
Không thời gian gánh nghĩa tình,
Mây qua trăng tỏ thấy mình còn đây.

Một cái nhìn trọn vẹn là một cái nhìn thấy rõ các mối quan hệ của tách trà với con người, thiên nhiên.

Tuy nhiên, trong một hoàn cảnh đặc biệt, tâm trạng não nề, trà cũng làm cho người ta say như rượu:

Vị trà pha nước mắt,

Tỏa mùi hương quanh đây,

Bạn bè giờ xa khuất,

Quê hương như bóng mây,

Cồn cào trong gan ruột,

Chén trà làm ta say.

(Mạc Đình Phương)

5. Bạn bè đối ẩm

Nếu có bạn bè thì phải là bạn đồng cảm có thể chia sẻ với nhau những vấn đề riêng tư mà không còn sự tự vệ nào. Khi đông người thưởng thức thì cần có người phục vụ, phải là người được tập luyện, tránh thô kệch, vụng về làm mất đi nhã hứng thưởng thức trà.

Trong đời sống hiện đại, con người phải đối mặt với tốc độ tăng trưởng về mọi mặt của xã hội. Sự đấu tranh, cạnh tranh sẽ tạo nên những áp lực làm mất thăng bằng tâm sinh lý. Tìm cho mình cơ hội để thư giãn tinh thần là điều cần thiết. 

Theo THÍCH VIÊN GIÁC / THƯ VIỆN HOA SEN